Türkiye Ulusal Yenidoğan Tarama Programını Altı Hastalığı Kapsayacak Şekilde Genişletti

26 Ekim 2026

Neredeyse iki on yılı aşkın süredir istikrarlı bir ilerlemeyle, Türkiye ulusal yenidoğan tarama programını altı genetik ve metabolik hastalığı içerecek şekilde genişletti.

Bu genişleme, 1987'de Fenilketonüri (PKU) tarama programının başlatılmasıyla başladı ve 1993'te ülke çapına yayıldı. 2006'da Konjenital Hipotiroidi, 2008'de Biotinidaz Eksikliği ve 2015'te Kistik Fibrozis'in eklenmesiyle tarama programının kapsamı dört hastalığa ulaştı.

Tarama Programının Genişletilmesi

2017 ile 2022 arasında Konjenital Adrenal Hiperplazi (CAH) pilot programı başlatıldı ve ülke çapında yaygınlaştırıldı. Mayıs 2022'de ulusal tarama programına Spinal Musküler Atrofi (SMA) eklendi ve toplam taranan hastalık sayısı altıya çıktı.

Hızlı genişleme, 2022'de CAH ve SMA'nın eklenmesiyle tamamlandı. Son raporlara göre, ülkemizde şu altı hastalık için tarama yapılıyor:

Taranan Hastalıklar

1. Fenilketonüri (PKU)

2. Biotinidaz Eksikliği

3. Kistik Fibrozis (CF)

4. Konjenital Adrenal Hiperplazi (CAH)

5. Spinal Musküler Atrofi (SMA)

6. Konjenital Hipotiroidi

Yakın zamanda eklenen SMA taraması özellikle önem taşıyor. Sağlık Bakanlığı, Ocak 2020'de 25 ilde başlatılan pilot projenin ardından Mayıs 2022 itibarıyla ülke genelinde SMA yenidoğan taramalarının başlatıldığını duyurdu.

Ulusal tarama süreci il düzeyinde başlıyor; topuk kanı örnekleri İl Sağlık Müdürlükleri tarafından alınıp gönderiliyor. Bu örnekler Ankara ve İstanbul'daki özel tarama laboratuvarlarında analiz edilerek altı hastalık için tüm ülkede etkin şekilde test yapılabiliyor.

Yenidoğan tarama programına yeni hastalıkların eklenmesine ilişkin politika kararları, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü tarafından alınıyor. Bu Genel Müdürlük, programın 1987'de bir hastalıkla başlayıp 2022'de altı hastalığa ulaşmasını sağladı.

Sağlık Bakanlığı, tarama paneline eklenebilecek yeni hastalıkları belirlemek için çalışmalarına devam ediyor. Programın son 15 yılda istikrarlı şekilde büyüyerek altı hastalığı kapsaması nedeniyle, Bakanlığın devam eden değerlendirmelerine bağlı olarak gelecek yıllarda yeni genişlemeler gerçekleşebilir.