Türkiye'de Gebelik Şekerine Yönelik Doğum Öncesi Tarama Kılavuzu Güncellendi

31 Ekim 2026

Türkiye Sağlık Bakanlığı, gebelik şekeri taramalarının daha erken ve evrensel şekilde yapılmasını vurgulayan doğum öncesi bakım kılavuzunu güncelledi. Yeni öneriler, ilk doğum öncesi muayenede (genellikle ilk üç ayda kan testleri yapılırken) taramaya başlanmasını ve ilk sonuçlar normal çıkarsa 24-28. haftalarda takip taraması yapılmasını öngörüyor.

Bu değişiklik, daha çok risk temelli taramaya odaklanan ve testleri genellikle gebeliğin ilerleyen dönemlerine saklayan önceki kılavuzlardan önemli bir sapma gösteriyor. Gebeliklerin yaklaşık yüzde 7'si gebelik şekerinden etkileniyor.

Bakanlığın 2026 yılında yayınlanan "Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi"ne göre, tüm hamile kadınların ilk doğum öncesi muayenede (erken tespit edilen gebeliklerde 14. haftaya kadar) gebelik şekeri açısından değerlendirilmesi gerekiyor.

Yüksek riskli kadınlar için kılavuzlar, kan şekeri testiyle erken dönem tarama yapılmasını şart koşuyor. Yüksek risk grubunda olmayanlar ise yine de 24-28. haftalar arasında 50 gram glukoz yükleme testi ile taranacak.

Bu evrensel yaklaşım, erken teşhisin makrozomi, doğum travması ve erken doğum gibi ciddi anne ve fetüs komplikasyonlarını önlemedeki önemini kabul eden uluslararası rehberlerle uyumlu. Geç gebelik döneminde fark edilen durumlar, polihidramnios, solunum sıkıntısı ve yenidoğan komplikasyonları riskini artırıyor.

Türkiye'de tarama tipik olarak iki protokolden biriyle yapılıyor. İki aşamalı yaklaşım, önce 50g glukoz yüklemesiyle başlıyor; anormal sonuçlarda 100g OGTT'ye başvuruluyor. Tek aşamalı yöntem ise baştan 75g glukoz testi uyguluyor. Taramanın sadece risk faktörlerine dayanmaması gerektiği konusunda net yönlendirme yapılıyor.

Sağlık Bakanlığı, 2015 açıklamasında daha önce 24-28. haftalarda tüm hamile kadınlar için evrensel tarama önermişti. Türkiye'de uzun süredir standart olan bu prosedürde 75g OGTT glukoz testi kullanılıyor.

Bakanlık, 2023-2027 Diyabet Programı'nda, gebelik şekerinin genellikle plasenta hormonlarının insülin direncini artırması nedeniyle ikinci üç aylık dönemden sonra geliştiğini belirtiyor. Bu durum, daha geç taramalarda gözden kaçabilecek hafif vakaları tespit etmek için erken testlerin değerini vurguluyor.

Türkiye Diyabet Programı bu kılavuzları destekliyor ve erken teşhisin atlanan tanıları azalttığını kabul ediyor. Doğum öncesi bakım sağlayıcıları, testlerin rutin ilk üç ay kan tetkiklerine dahil edilmesinin, sadece yüksek riskli vakalar değil tüm gebeliklerde tespit sağlayacağı konusunda hemfikir.

Evrensel erken tarama, idari bir adım ekleyebilir ancak önemli halk sağlığı faydaları sunuyor. Gebelik şekeri gibi yaygın bir durum için bu standart yaklaşım, ülke çapındaki doğum öncesi kliniklerinde norm haline geliyor.